Ég hef lengi verið fremur hrifinn af gráelri (Alnus incana), ekki bara vegna þess að það getur orðið hæfilega stórt og snoturt tré heldur líka vegna þess að tegundin er jarðvegsbætandi og mjög harðger. Samt er elrið ekki mikið notað í skógrækt á Íslandi, líklega einkum vegna vandamála við fjöldaframleiðslu. Engu að síður blómstar elri hér á landi og framleiðir mikið af fræi en því miður er mest af því er ónýtt. Ef til vill stafar það af sveppi (Taphrina alni) sem leggst á reklana og afmyndar þá og virðist mjög algengur hér.

Fyrir nokkrum árum fékk ég poka af elrifræi frá Egilsstöðum í gegnum Trjáklúbbinn. Líklega hafa þetta verið nokkur þúsund fræ en þar sem ég reiknaði með lítilli spírun sáði ég þeim mjög þétt. Spírunarhlutfallið hefur líklega aðeins verið 1-2% en vegna þess hve ég sáði miklu þá fékk ég engu að síður um 100 plöntur upp.

Elri í Jarðlengju vorið 2010, ári eftir gróðursetningu.

Þar sem elri er háð sambýli við Frankia rótarbakteríur þurfti að smita ungu plönturnar. Smitið náði ég í af stæðilegu tré sem staðið hefur í garðinum í Reykjavík í nokkra áratugi en það heppnaðist þó ekki alltaf í fyrstu tilraun og enn á ég 3-4 plöntur í gróðurhúsinu sem ekki hafa tekið almennilegt smit. Umbreytingin sem fylgir smitinu fer ekki milli mála því að plönturnar verða dökkgrænar og taka að vaxa af miklum krafti.

Vorið 2009 gróðursetti ég meirihlutann af plöntunum í Jarðlengju og hafa þær enn sem komið er staðið sig afburðavel. Engin hefur drepist, engar skemmdir eru sjáanlegar og allar hafa vaxið kröfuglega. Líklega er óhætt að segja að engin tegund sem ég hef prófað í Jarðlegju hafi staðið sig betur þótt reynslan sé að vísu ekki löng.

Séð til elrisins í Reykjavík sem ég safnaði fræi af í haust.

Þessi góði árangur varð til þess að í haust safnaði ég sjálfur fræi af elritrénu í Reykjavík sem ég nefndi að ofan. Það er mjög einfalt að safna þessu fræi. Þegar reklarnir byrja að opna sig (síðla hausts eða snemma vetrar) tíni ég þá og þurrka við stofuhita í 1-2 daga til að þeir opni sig alveg. Síðan set ég þá í stóra sultukrukku og hristi duglega og þá hrynur fræið úr þeim. Ég geymi fræið í ísskáp en í janúar til apríl mun ég beita kaldörvun á það (bleyti það upp og geymi áfram í ísskáp í plastpoka með götum) og þá ætti að vera hægt að sá því í apríl.

Til að einhver von sé um árangur þarf að safna miklu fræi en þar sem fræsöfnun er auðveld þá er engum vorkun að safna góðum slatta. Í vor kemur svo í ljós hvort fræið af trénu í Reykjavík er betra eða verra en fræið frá Egilsstöðum.